انواع استخر پرورش ماهی: معرفی ۶ نوع استخر و ویژگی آنها 

پرورش ماهی یکی از پرسودترین کسب‌وکارهایی است که هر کسی می‌تواند آن را راه اندازی کند. اگر قصد دارید وارد کار پرورش ماهی شوید قطعا اولین دغدغه شما استخر است. بیشتر وقت ها، انواع استخرهای پرورش ماهی، یک عامل اصلی برای سردرگم شدن کسانی است که می خواهند پرورش ماهی را شروع کنند.

در این مطلب انواع استخر پرورش ماهی از جمله استخر برزنتی، بتنی، پلاستیکی، پیش ساخته گالوانیزه و ... معرفی شده و خصوصیات و ویژگی های هر یک از آنها ذکر شده است تا بتوانید بهترین انتخاب را برای راه اندازی کسب و کار پرورش ماهی داشته باشید. 

بیایید وارد جزئیات شویم.

انواع مختلف استخر برای پرورش ماهی

انتخاب نوع استخر پرورش ماهی به عوامل مختلفی بستگی دارد. میزان بودجه، تعداد ماهی یا آبزیان، شرایط محیطی، امکانات موجود در منطقه و ... برخی از این عوامل است.

بیایید انواع مختلف استخر برای پرورش ماهی را بررسی کنیم.

۱. استخر خاکی

استخر خاکی (به انگلیسی Earthen Pond) قدیمی‌ترین استخر برای پرورش ماهی است. استخر خاکی زیستگاهی طبیعی (مانند رودخانه یا نهر) برای بسیاری از ماهی ها است. استخر خاکی یک سد مصنوعی است، مخزنی که با حفر گودالی به عمق حداقل ۱.۵ متر ساخته می‌شود.

اگرچه این استخرها بر اساس طراحی پرورش‌دهنده ماهی ساخته می‌شوند، اما بیشتر در مناطق گود یا پرآب ساخته می‌شوند تا ماهی‌ها را در خود جای دهند و هنگام پرورش، حس طبیعی را با ماهی ها بدهد.

این نوع استخر، در خاک رس یا خاک طبیعی ساخته می‌شود. خاک به‌خوبی آب را نگه می‌دارد و برای پرورش ماهی‌های مختلف مثل کپور، آمور، و قزل‌آلا مناسب است.

مزایای استخر خاکی پرورش ماهی

• ایجاد محیط طبیعی‌تر برای رشد ماهی‌ها
• مواد اولیه در دسترس و طبیعی
• هزینه ساخت و نگهداری پایین
• تمایل بیشتر ماهی ها به خوردن غذاهای طبیعی همچون کرم
• رشد سریع تر ماهی ها 
• مدیریت آسان سیستم آب

معایب استخر پرورش ماهی خاکی

• نیاز به فضای زیاد
• کنترل سخت تر کیفیت آب نسبت به دیگر استخرها
• احتمال نفوذ آب در صورت نامناسب بودن خاک
• در صورت وقوع سیل، احتمال خسارت زیاد است
• تشخیص زمان شیوع بیماری‌ها دشوار است و کنترل آن دشوارتر است.
• امکان پرورش چند ماهی وجود ندارد.

۲. استخر بتنی

استخر بتنی (به انگلیسی Concrete Pond) گونه دیگری از استخر پرورش ماهی است که اتفاقا بسیار رایج و پرکاربرد است. استخر بتونی همچون یک ساختمان از آجر، سیمان و ماسه ساخته می شود. بنابراین استحکام بالایی دارد و طول عمر آن زیاد است.

باید در ساخت آن دقت زیادی داشت چون پس از ساخت دیگر امکان اعمال تغییرات در آن یا جابجایی آن به هیچ عنوان وجود ندارد.

استخر بتنی برای کنترل بهتر شرایط آب و نگهداری بهینه مناسب است. این نوع استخر معمولاً برای پرورش ماهی‌هایی استفاده می‌شود که به دقت بیشتری در شرایط محیطی نیاز دارند، مثل ماهی قزل‌آلا.

مزایای استخر پرورش ماهی بتنی

• طول عمر و دوام بالا
• امکان کنترل دقیق دما، اکسیژن و کیفیت آب
• فضای کوچک‌تر ولی با بازدهی بیشتر (نسبت به استخر خاکی)
• امکان ساخت آن در اکثر زمین ها
• مناسب برای پرورش ماهی های جوان
• تشخیص و کنترل آسان ت ربیماری‌های ماهی

معایب استخر بتنی برای پرورش ماهی

• هزینه ساخت و نگهداری بالا
• نیاز به تخصص و طراحی دقیق در ساخت (مثل ساختمان)
• نیاز به آب زیاد برای عملکرد موفق
• نیاز به روشی مناسب جهت دفع فاضلاب

۳. استخر پیش ساخته گالوانیزه

استخر پیش ساخته گالوانیزه (به انگلیسی Galvanized Pond) یکی از انواع استخرهای پرورش ماهی و آبزیان است که از ورق های گالوانیزه ساخته شده است. این نوع استخر از یک اسکلت فلزی از جنس گالوانیزه (فلز ضد زنگ) و یک لایه نفوذ ناپذیر (ضد آب) تشکیل شده است. 

استخرهای پیش ساخته گالوانیزه مزایای استخرهای مختلف را دارند. از یک جهت به صورت پیش ساخته و ماژولار هستند و به راحتی می توان آنها را تا مکان های دور حمل و سپس نصب کرد. از سوی استحکام بالایی دارد و در برابر ضربه و فشار مقاوم اس.ت

استفاده از از استخرهای پیش ساخته گالوانیزه برای پرورش ماهی داخل شهر و بیرون شهر بسیار رایج است.

مزایای استخر پیش ساخته گالوانیزه پرورش ماهی

• هزینه نسبتا پایین
• قابل حمل و جابجایی
• ساخت و نصب آسان و سریع
• امکان نصب در اکثر مناطق
• مناسب برای استخر ماهی موقت و کوتاه مدت

معایب استخر پرورش ماهی پیش ساخته گالوانیزه

• مقاومت کمتر نسبت به استخر بتنی
• آسیب پذیری در برابر آفتاب و گرما
• احتمال پوسیدگی و پارگی با گذشت زمان
• نیاز به مراقبت در برابر ضربه و اشیای تیز

۴. استخر برزنتی

استخر برزنتی (به انگلیسی Tarpaulin Pond)، نوعی استخر است که کف و دیواره‌های آن با لایه‌ای از برزنت یا مواد مشابه (مثل پلاستیک‌های پی‌وی‌سی PVC، پلی‌اتیلن HDPE یا مواد لینر مخصوص) پوشیده شده است. این لایه‌ها باعث می‌شوند آب درون استخر نفوذ نکند و همچنین ساخت استخر سریع‌تر و آسان‌تر انجام شود.

این استخر را می توان داخل زمین یا روی زمین ساخت. در نوع داخل زمین باید حفره ای به اندازه مورد نیاز در داخل زمین حفر کرد و سپس برزنت ضد آب را در حفره قرار داد و داخل آن آب ریخت.

در نوع روی زمین، با استفاده از لوله‌های چوبی یا گالوانیزه اسکلت استخر ساخته می شود یعنی چیزی شبیه به اسکلت چادر یا خیمه. سپس برزند در داخل آن قرار می گیرد و روی آن نصب می شود. استخر برزنتی در اندازه‌ها و رنگ‌های مختلف موجود است.

مزایای استخر برزنتی پرورش ماهی

• ساخت و نصب سریع و آسان
• قابل حمل و جابجایی
• عدم نشتی و نفوذ آب و جلوگیری از هدررفت آب
• هزینه تمام شده پایین
• قابلیت استفاده در اکثر مناطق

معایب استخر برزنتی برای پرورش ماهی

• محدودیت در اندازه های بزرگ
• مقاومت کمتر نسبت به استخر بتنی
• احتمال پارگی و پوسیدگی در گذر زمان
• آسیب پذیر در برابر ضربه و فشار اشیاء تیز
• کنترل سخت تر دما نسبت به استخر بتنی

۵. استخر پلاستیکی

استخر پلاستیکی (به انگلیسی Plastic Pond) نوعی از استخر آب برای پرورش ماهی است که کاملا شبیه به استخر برزنتی است با این تفاوت که لایه نفوذ ناپذیر آن پلاستیکی است. در واقع تنها تفاوت بین استخرهای پرورش ماهی پلاستیکی و استخرهای پرورش ماهی برزنتی در لایه ضدآب آنها است که در استخر پلاستیکی این لایه از جنس پلاستیک است.

مبتدیان در پرورش ماهی اغلب از این نوع استخر پرورش ماهی استفاده می‌کنند. شاید علت آن هزینه پایین و راه اندازی آسان آن باشد. 

مزایای استخر پلاستیکی پرورش ماهی

• هزینه نسبتا پایین
• ساخت و نصب سریع و آسان
• قابل حمل و جابجایی
• امکان نصب در اکثر مناطق
• مناسب برای استخر ماهی داخل شهر

معایب استخر پرورش ماهی پلاستیکی

• ظرفیت محدود (در اندازه های بزرگ)
• مقاومت کمتر نسبت به استخر بتنی
• نیاز به مراقبت در برابر ضربه و اشیای تیز
• آسیب پذیری در برابر آفتاب و گرما
• احتمال پوسیدگی و پارگی با گذشت زمان

۶. استخر فایبرگلاس

استخر فایبرگلاس (به انگلیسی Fiberglass Pond) نوع دیگری از استخرهای پرورش ماهی است که از جنس فایبرگلاس یا پلاستیک‌های مقاوم ساخته می شود و بیشتر برای پرورش ماهی در مقیاس کوچک کاربرد دارد.

استخرهای فایبرگلاس برخلاف دیگر انواع استخر پرورش ماهی چندان تنوعی در اندازه ندارند و اصلا در اندازه های بزرگ ساخته نمی شوند. در واقع تفاوت اصلی این نوع استخر با دیگر استخرها در اندازه آن است. اندازه استخرهای فایبرگلاس بسیار محدود و مشخص است. اما دیگر استخرها به خواست پرورش دهنده ماهی ساخته می شوند.

این موضوع از یک جهت مزیت برای استخر فایبرگلاس است که آبزی پرور استخر یا حوضچه فایبرگلاس پرورش ماهی را خریداری می کند و آن را در محل مورد نظر خود روی زمین قرار می دهد. به همین راحتی نصب استخر انجام می شود!

مزایای استخر یا حوزچه فایبرگلاس پرورش ماهی

• نصب سریع و آسان
• قابل جابجایی و حمل
• عدم نیاز به خاک یا ساخت‌وساز زیاد

معایب استخر پرورش ماهی فایبرگلاس 

• آسیب پذیری بالا در برابر ضربه
• محدودیت در اندازه و حجم
• ظرفیت محدود برای پرورش ماهی
• ممکن است در همه جا در دسترس نباشد
• عمر مفید پایین‌تر نسبت به استخرهای بتنی

جمع بندی در مورد انواع استخر ماهی

برای شروع یک کسب و کار پرورش ماهی، موارد دیگری نیز وجود دارد، اما استخر ماهی مهم ترین مورد است. پیش از انتخاب استخر مناسب برای شروع کار، ابتدا در مورد محل نصب، تعداد و نوع ماهی و مولفه دیگر کار تصمیم گیری کنید. پس از تصمیم نهایی می توانید از میان مخازن بتنی، پیش ساخته، فایبرگلاس، برزنتی و پلاستیکی یکی را انتخاب کنید و ماهی های خود را در آن بریزید.