مخزن ذخیره آب آتش نشانی؛ نکات فنی، استانداردها و بهترین نوع آن

مخزن ذخیره آب آتش‌نشانی، بخشی حیاتی در ساختمان است که در سیستم های اطفاء حریق و آتش نشانی ساختمان های مسکونی و صنعتی مورد استفاده قرار می گیرد. در خصوص مخزن آب آتش نشانی، نحوه کار آن، انواع مخزن آب آتش نشانی، نکات فنی نصب و بهترین مخزن برای ذخیره آب آتش نشانی مطالب مفصلی وجود دارد که در ادامه به آنها اشاره شده است.

در این مطلب در مورد مخزن آب آتش نشانی و انواع آن، نکات فنی نصب و استانداردها و بهترین نوع مخزن آب آتش نشانی توضیحات مفیدی اراده شده است.

مخزن آب آتش نشانی؛ بخش حیاتی سیستم های اطفاء حریق

مخزن آب آتش نشانی مخزنی بزرگ است که در آن آب مخصوص آتش نشانی و اطفاء حریق ذخیره سازی می شود تا در مواقع اضطراری از آن استفاده شود. این مخازن عموما در بالای ساختمان های مسکونی و در کنار تاسیسات یا ساختمان های صنعتی نصب می شود.

در شرایط عادی آب در مخزن آب آتش نشانی ذخیره سازی می شود. اما در شرایط بحران و آتش سوزی آب ذخیره شده در مخزن به وسیله سیستم‌ های پمپاژ به محل آتش سوزی هدایت می شود.

بر اساس دستورالعمل سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی، آپارتمان ها و ساختمان های مسکونی بزرگ، کارگاه ها، سوله های صنعتی و کارخانه ها باید از مخزن ذخیره آب آتش نشانی که جزئی از سیستم اطفاء حریق و سیستم آتش نشانی است استفاده کنند. 

نحوه کار مخزن آب آتش نشانی

عملکرد مخزن ذخیره آتش نشانی خیلی ساده است. ورودی آب مخزن به کنتور آب متصل می شود تا آب شهری وارد مخزن آب شود و آن را پر کند. خروجی مخزن آب هم به سیستم لوله کشی اطفاء حریق متصل می شود تا در زمان نیاز آب مخزن از طریق لوله های آتش نشانی برای اطفاء حریق مورد استفاده قرار گیرد.

مخزن ذخیره آب آتش نشانی باید به اندازه ای بزرگ باشد که بتواند آب مصرفی شیلنگ های قرقره (جعبه آتش نشانی) را برای مدت حداقل ۱۵ دقیقه تامین کند.

اگر سیستم اطفاء حریق ساختمان دارای آب پاش یا اسپرینکلر باشد، حجم مخزن آتش نشانی باید به اندازه ای باشد که بتواند آب مورد نیاز آنها را برای حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه تامین کند.

با عنایت به این موضوع، ظرفیت حدودی مخازن آتش نشانی ساختمان ها معمولا بین ۲۰۰۰ تا ۵۰۰۰۰ لیتر است که بسته به مساحت تحت پوشش، قطر لوله ها، دبی پمپ، تعداد آب پاش ها و تعداد جعبه های آتش نشانی تعیین می‌ شود. 

انواع مخزن آب آتش نشانی

به طور کلی مخازن آب آتش نشانی در دو نوع افقی و عمودی ساخته می شوند. اما هر یک از این مخازن از مواد اولیه مختلف قابل ساخت هستند.

در اینجا انواع مخزن ذخیره آب آتش نشانی بر اساس جنس ماده مورد استفاده معرفی شده است. 

- مخزن پلی اتیلن

مخزن پلی اتیلن یا مخزن پلاستیکی رایج ترین نوع مخازن و تانکرهای ذخیره آب هستند که برای ذخیره آب آتش نشانی هم از این مخازن استفاده می شود. مخزن پلی اتیلن از جنس پلاستیک مقاوم ساخته شده که در تماس با آب دچار خوردگی و پوسیدگی نمی شود. وزن این مخزن بسیار کم است و در اندازه و حجم های مختلف تولید می شود. اما مخزن پلی اتیلن آتش نشانی تحمل حرارت زیاد را ندارد و از سوی دیگر در شرایط جوی و آب و هوایی سخت دوام کمتری نسبت به دیگر مخازن دارد. 

به جهت جهت حمل و نقل و نصب آسانی که این مخازن دارد اولین انتخاب برای بسیاری از مصارف مخزن آتش نشانی از جمله برای ساختمان های مسکونی و آپارتمان ها است. ضمن این که مخزن پلی اتیلن معمولاً برای حجم ‌های کمتر از ۳۰,۰۰۰ لیتر ساخته می شود. اما برای مصارف بیشتر از این مقدار باید از نوع دیگری از مخزن آب آتش نشانی استفاده شود.

مزایای مخزن پلی اتیلن آتش نشانی

• ضد خوردگی، زنگ زدگی و پوسیدگی
• سبک و کم وزن
• دارای اندازه های مختلف
• حمل و نقل آسان
• نصب آسان

معایب مخزن آب آتش نشانی پلی اتیلن

• آسیب پذیری در برابر نور خورشید
• دوام کم در شرایط بد آب و هوایی
• عدم تحمل حرارت
• محدودیت در حجم های بالا

- مخزن فایبرگلاس

مخزن آب فایبرگلاس یا کامپوزیت از الیاف شیشه با مواد پلیمری ساخته می شود که همچون مخزن پلی اتیلن وزن کمی دارد و به راحتی می توان آن را تا محل نصب جابجا کرد. از سوی دیگر مخزن فایبرگلاس آتش نشانی در تماس طولانی مدت با آب دچار خوردگی و پوسیدگی نمی شود. نکته مثبت فایبرگلاس نسبت به پلی اتیلن این است که مخزن آتش نشانی از جنس فایبرگلاس تحمل حرارت و دمای بین ۷۰ تا ۱۰۰ درجه سانتی‌گراد را دارد. البته این دما در برابر دمای آتش سوزی قابل توجه نیست.

نکته مثبت دیگر مخازن فایبرگلاس این که تحمل شرایط سخت جوی و صنعتی را دارند و اصلا برای این شرایط ساخته شده اند. مخزن آب از جنس فایبرگلاس به دلیل دوام بالا و مقاومت در برابر شرایط محیطی برای پروژه های بزرگ و صنعتی بسیار مناسب می باشد.

مزایای مخزن فایبرگلاس آتش نشانی

• ضد خوردگی، زنگ زدگی و پوسیدگی
• دوام بالا در شرایط بد
• سبک و کم وزن
• تحمل حرارت و نور خورشید
• تولید در اندازه های مختلف
• جابجایی سریع و آسان
• نصب راحت

معایب مخزن آب آتش نشانی از جنس فایبرگلاس

عیب خاصی برای مخزن فایبرگلاس مطرح نیست.

- مخزن گالوانیزه (پیش ساخته)

مخزن آب گالوانیزه پیش ساخته از جنس گالوانیزه (فولاد با روکش روی) ساخته می شود که مقاومت بسیار بالایی در برابر آسیب های گوناگون محیطی دارد. مخازن گالوانیزه به دلیل اندازه بزرگی که دارند به صورت پیش ساخته نصب می شوند. یعنی قطعات مخزن در از قبل در کارگاه تولید شده و در صرفا در محل مورد نظر مونتاژ و نصب می شوند.

مخزن پیش ساخته گالوانیزه در برابر ضربه و آسیب های فیزیکی مقاومت بالایی دارد. از طرف دیگر در تماس با آب مقاومت زیادی دارد و ضد خوردگی و پوسیدگی است. فلز بودن جنس این مخزن باعث شده در شرایط بد جوی و محیطی و حتی در برابر آفتاب و آتش سوزی هم مقاومت داشته باشد.

مخزن پیش ساخته گالوانیزه برای ذخیره آب آتش نشانی گزینه مناسب از هر جهت برای ساختمان های بزرگ و صنایع است که نیاز به ذخیره آب زیادی دارند. 

مزایای مخزن گالوانیزه آتش نشانی

• ضد ضربه و فشارهای فیزیکی
• ضد خوردگی، زنگ زدگی و پوسیدگی
• دوام بالا در شرایط بد
• تحمل حرارت و نور خورشید
• عدم محدودیت در حجم های زیاد
• جابجایی سریع و آسان
• نصب راحت

معایب مخزن آب گالوانیزه آتش نشانی

• عدم تولید در حجم های خیلی کم
• وزن زیاد

- مخزن بتنی

مخزن بتنی آتش نشانی نوع غیررایج از مخازن ذخیره آب آتش نشانی است که با استفاده از سیمان و بتن ساخته می شود که استحکام آن بسیار بالاست و در برابر هر چیزی مقاوم است. مخزن بتنی آتش نشانی ظرفیت بالایی برای ذخیره آب آتش نشانی دارد و با استفاده از آن می توان آب مورد نیاز اطفاء حریق را برای مدت طولانی تری تامین کرد.

در عین حال ساخت این مخزن نیاز به زیرسازی و بنایی دارد و وزن کلی سازه بسیار زیاد است. با توجه به جمیع نکات و همچنین مقاومت و ظرفیت بالای این مخزن عموما از آن برای مراکز بزرگ صنعتی استفاده می شود.

مزایای مخزن بتنی آتش نشانی

• مقاومت در برابر ضربه، فشار، حرارت، نور خورشید و پوسیدگی
• عدم محدودیت در حجم و اندازه
• ظرفیت ذخیره آب زیاد
• طول عمر بالا

معایب مخزن آب آتش نشانی بتنی

• وزن زیاد
• نیاز به زیرسازی و بنایی 
• ساخت و ساز هزینه بر و طولانی

این ها رایج ترین نوع مخازن ذخیره آب آتش نشانی هستند اما همه مخازن نیستند. طبیعتا مخازن دیگری هم برای ذخیره آب آتش نشانی مورد استفاده قرار می گیرد که در این مطلب معرفی نشده است. 

مقایسه انواع منبع ذخیره آب آتش نشانی برای صنعت و ساختمان

اطلاع از فواید و معایب انواع مخازن آب آتش نشانی می تواند در انتخاب بهترین مخزن آتش نشانی ساختمان و صنعت برای شما راه گشا باشد. در اینجا با نگاهی کلی به جدول زیر می توانید بهترین مخزن برای نیاز خود را پیدا کنید. 

انتخاب بهترین مخزن ذخیره آب آتش نشانی

برای انتخاب بهترین مخزن آب آتش نشانی باید به شرایط ساختمان و میزان آب مورد نیاز توجه کرد. سپس با توجه به ویژگی های هر یک از مخازن معرفی شده در بالا بهترین مخزن برای آب آتش نشانی انتخاب شود. در ادامه یک راهنمای سریع ارائه شده است.

- آپارتمان ها و ساختمان های مسکونی: ساختمان های عادی که نیاز آنها به آب آتش نشانی در اندازه عموم ساختمان ها است، بهتر است از مخزن پلی اتیلن برای آب آتش نشانی استفاده کنند. این نوع مخزن ها وزن کمی دارند، حجم آنها پاسخگوی نیاز ساختمان است و با قیمت مناسب به وفور در بازار یافت می شود. خرید و نصب آنها هم پیچیدگی خاصی ندارد. 

- ساختمان های بسیار بزرگ: ساختمان هایی که نیاز آنها به آب آتش نشانی بیش از ظرفیت مخازن پلی اتیلن است باید برای ذخیره کردن آب آتش نشانی از مخازن فایبرگلاس یا پیش ساخته گالوانیزه استفاده کنند. این مخازن محدودیتی در حجم ندارند و در اندازه مورد نیاز ساختمان قابل ساخت و نصب هستند. 

- کارخانه ها و مراکز صنعتی: کارخانه ها، سوله های بزرگ و مراکز صنعتی که نیاز به آب زیادی برای آتش نشانی دارند می توانند از مخزن پیش ساخته گالوانیزه و فایبرگلاس استفاده کنند. این دو نوع مخزن محدودیت حجم ندارند و در شرایط بد محیطی دوام بالایی دارند. البته برای این مراکز بهترین مخزن آتش نشانی مخزن گالوانیزه پیش ساخته است که کاملا صنعتی است و در برابر هر آسیبی مقاومت است.

قیمت مخزن آب آتش نشانی چقدر است؟

مخازن آب آتش نشانی در انواع مختلف و اندازه های گوناگونی هستند که طبیعتا هر یک قیمت مخصوص خود را دارد. امکان ارائه قیمت ثابت برای مخزن آتش نشانی که وجود ندارد.

اما مخازن پلی اتیلن ارزان ترین قیمت را دارند و مخازن بتنی گران ترین مخازن. البته که این ارزان و گرانی بی دلیل نیست و به کاربرد هر مخزن مربوط می شود. مقایسه قیمت مخازن به صورت زیر است. 

مخزن پلی اتیلن < مخزن فایبرگلاس < مخزن پیش ساخته گالوانیزه < مخزن بتنی

کاملا مشخص است که در هر نوع از مخازن، مخزن کوچک تر قیمت کمتر و مخزن بزرگ تر قیمت بیشتری دارد.

قیمت مخازن پلی اتیلن را می توانید در سایت های فروش این محصولات مشاهده کنید. اما مخازن فایبرگلاس، گالوانیزه و بتنی به دلیل این که به درخواست مشتری ساخته می شوند قیمت از قبل مشخص شده ای ندارند و باید با تولیدکننده تماس بگیرید و از او قیمت را دریافت کنید.

جمع بندی

مخزن ذخیره آب آتش‌نشانی بخشی مهم و حیاتی در سیستم اطفاء حریق ساختمان است که باید توجه بسیاری به آن شود. برای مخزن ذخیره آب آتش نشانی می توان از مخازن پلی اتیلن، فایبرگلاس و پیش ساخته گالوانیزه استفاده کرد که هر یک ویژگی های خاص خود را دارند و برای مصارف خاصی مناسب هستند. برای خرید مخزن آب آتش نشانی به ویژگی مخازن و نیاز خود توجه کنید و خرید خود را انجام دهید. برای نصب مخزن هم با رعایت نکات فنی و استانداردهای ارائه شده اقدام کنید.